Ik heb een vriendin van de basisschool, we waren heel close tot ik ongeveer 21 was, denk ik. We hadden nooit ruzie, maar op een zomer groeiden we uit elkaar en hielden we op met praten en afspreken. Natuurlijk kan het best dat ik me sommige dingen verkeerd herinner.
Ik heb drie jaar lang om die vriendschap gerouwd. En daarna is dat gemis eigenlijk nooit meer helemaal verdwenen.
Ik mis mijn beste vriendin nog steeds. Dat is nooit overgegaan, ook al ken ik haar nu niet meer, en ik heb geen idee of we elkaars gezelschap nu nog wel zo prettig zouden vinden. Ik mis haar nog steeds, en ik denk nog steeds aan haar.
Waarom voel ik dat? Waarom heeft die persoon nog altijd zo'n plek in mijn hart? Moet ik ertegen vechten? Moet ik het proberen weg te duwen? Of zal ik deze gevoelens voor haar altijd met me meedragen? Is het gezond om hiermee te leven maar nooit meer met haar te praten? Ik raak in de war van al die emoties en gedachten.
Waarom heeft deze persoon nog steeds die plek in je hart?
1. De neurowetenschap van vroege hechting staat letterlijk in je brein geschreven
Menselijke hechtingsbanden worden gekenmerkt door twee belangrijke eigenschappen: ze zijn selectief, gericht op die ene persoon, en blijvend, langdurig, vaak voor het leven. Wanneer je jaren met iemand doorbrengt, van de basisschool tot je begin twintig, maak je niet alleen herinneringen. Je brein bouwt een hele neurale structuur op rond die band. Neuronen die telkens samen vuren krijgen meer vertakkingen en verbindingen, en zo raken bepaalde mensen verankerd in de manier waarop je de wereld ervaart.
Ze zat, neurologisch gezien, in je verweven.
2. Ze is verbonden met je identiteit, niet alleen met je verleden
Oude vrienden horen bij eerdere hoofdstukken van je leven, de school, je geboorteplaats, de ervaringen die je gevormd hebben. Hen missen kan een manier zijn waarop je geest laat weten dat je weer in contact wilt komen met de versie van jezelf die je toen was. Intimiteit bouwt zich op: vertrouwen, kwetsbaarheid en het vermogen om elkaar echt te begrijpen groeien allemaal met de tijd, en daarom kunnen nieuwe vriendschappen in het begin oppervlakkiger aanvoelen, ook al zijn ze betekenisvol en veelbelovend.
Ze kende je niet zomaar, ze kende de jij die zich nog aan het vormen was. Dat is onvervangbaar.
3. Nostalgie doet gewoon haar werk en dat is gezond
Onderzoek wijst erop dat nostalgie werkt als een soort psychologische steun, die mensen helpt om eenzaamheid en het verlies van betekenisvolle relaties op te vangen. Het verlangen dat nostalgie oproept, kan ook een zacht duwtje zijn om meer in het heden te investeren. De pijn die je voelt is niet iets wat misgaat. Het is je gevoel dat je vertelt dat deze relatie ertoe deed.
Waarom heb je drie jaar gerouwd en waarom verdwijnt de pijn nooit helemaal?
Het verdriet om een verloren vriendschap is een van de meest pijnlijke en miskende dingen die een mens kan meemaken. Veel mensen denken ten onrechte dat rouw alleen bij de dood hoort, maar het is een volkomen normale reactie op elke vorm van verlies, ook op het stille vervagen van een vriendschap. De schok, het verdriet, het onderhandelen, het is er allemaal nog steeds.
Wat dit soort verlies zo moeilijk maakt, is dat er geen ceremonie voor is, geen rouw die anderen erkennen. De persoon leeft nog en daarmee ook de hoop op een verzoening die misschien nooit komt. Juist die open mogelijkheid maakt het moeilijker om er vrede mee te krijgen. Anders dan bij de dood, die definitief is, laat het verlies van een vriendschap een deur op een kier staan, een deur die misschien nooit dichtgaat.
Moet je tegen dit gevoel vechten? Het proberen weg te duwen?
Nee. En dit is waarom dat meestal averechts werkt.
Nostalgie kan eenzaamheid, verveling en angst tegengaan. Mensen die zichzelf toestaan om het te voelen in plaats van het weg te drukken, gaan op den duur meestal soepeler om met veranderingen en verlies. De herinneringen blijven, en de liefde ook. Dat is niets ongezonds. Dat is gewoon mens-zijn.
Het gevoel is niet het probleem. Het is het bewijs van wat echt was. Een verloren vriendschap is iets wat we vaak klein maken, alsof het alleen maar een herinnering is, een afstand, een hoofdstuk dat dichtging, maar dat is het niet alleen.
Is het gezond om dit gevoel te dragen zonder contact?
Ja, met één belangrijke voorwaarde: het moet naast je huidige leven bestaan, niet in de plaats ervan.
Warmte blijven voelen voor iemand met wie je niet meer praat is niet ongezond. Het wordt pas lastig als dat verlangen je echt tegenhoudt om in je huidige relaties te investeren, of omslaat in een aanhoudend verdriet dat je dagelijks leven in de weg zit. Wanneer nostalgie in pijnlijk verlangen verandert, kan het helpen om je zachtjes te richten op de belangrijke mensen die nu om je heen zijn. Nieuwe relaties vervangen misschien niet de banden die het meest betekenden, maar ze kunnen je eraan herinneren dat je ook nu geliefd bent.
Ik zal haar niet zelf benaderen, misschien ooit nog, of misschien wacht ik tot zij contact opneemt. Of dat nou uit trots is, of omdat ik niet zo moedig ben, ik weet het niet. Misschien kom ik er ooit achter. Misschien ook niet.
Maar dat deel van mijn leven zal ik bewaren en koesteren. Ik houd de herinneringen vast en ben blij met alles wat ik met haar heb gedeeld, en ik wens haar geluk en gezondheid en alles wat ze maar wil. Ze heeft me een beter mens gemaakt en me ongelofelijke momenten gegeven die ik altijd met me mee zal dragen.
Soms heeft liefde geen hereniging nodig om echt te blijven.
Met liefde, Elli
