Houden van iemand met AuDHD: hoe echte steun eruitziet

Een neurotypisch perspectief op leren om anders aanwezig te zijn

Ik heb geen AuDHD.

Maar ik hou van iemand die dat wel heeft. En dat — zo blijkt — is op zichzelf al een hele reis.

Dit stuk is niet geschreven vanuit een AuDHD-brein. Het is geschreven van buitenaf. Vanuit de plek waar je diep van iemand houdt en langzaam, soms pijnlijk, beseft dat de manier waarop jij hebt geleerd liefhebben, helpen en communiceren — niet voor hen gemaakt was.

En dus ga je een andere taal leren.

De vier fases waar niemand de naasten over vertelt

In AuDHD-coaching bestaat een raamwerk dat de reis naar opbloeien beschrijft: zelfbewustzijn, zelfbegrip, zelfacceptatie, zelfadvocacy. Het beschrijft het pad dat een neurodivergent persoon aflegt om zichzelf te leren kennen, te accepteren, en te durven vragen wat diegene nodig heeft.

Maar wat mij opviel: de mensen die van hen houden doorlopen hun eigen versie van diezelfde reis.

Je begint met bewustzijn — iets is anders, iets is moeilijk, en je hebt nog niet de woorden voor waarom. Dan komt begrip — je leest, zoekt, kijkt 's avonds laat video's, ontdekt onderzoekers als Dr. Megan Anna Neff of voorvechters als Samantha Stein (wier YouTube-video over AuDHD meer dan 2 miljoen views heeft — 2 miljoen mensen op zoek naar een woord dat past) en langzaam valt er iets op zijn plek. Dan acceptatie — niet alleen van de persoon van wie je houdt, maar ook van het feit dat je hen niet volledig kunt begrijpen, en dat dat oké is. En tot slot advocacy — er voor hen zijn in een wereld die niet gebouwd is voor hun brein.

Wat ik heb ontdekt is dat soms hun zelfacceptatie eerder komt dan die van jou. Ze sluiten vrede met iets waar jij nog mee worstelt. En die kloof — tussen waar zij staan en waar jij staat — is een van de stillere, eenzamere kanten van houden van iemand met AuDHD.

Wat ik zag waar niemand me op had voorbereid

Het moeilijkste om aan te zien waren niet de grote momenten. Het waren de kleine, dagelijkse.

Het gevecht met alledaagse taken. De slopende moeite om een gezonde gewoonte op te bouwen — en de heel reele angst dat het weer in zal storten. De traumatische herinnering aan elke eerdere poging die niet lukte. Niet omdat ze het niet wilden. Niet omdat ze niet hun best deden. Maar omdat hun brein anders werkt, en de meeste systemen en tools in de wereld simpelweg niet voor hen zijn ontworpen.

En dan de professionele hulp — of het gebrek daaraan.

De coaches, psychologen en psychiaters die opgeleid zijn in AuDHD maar eerlijk gezegd nog steeds aan het uitvogelen zijn. Nog steeds individualiseren, nog steeds inschatten, nog steeds meeleren met hun clienten. Dat is geen kritiek — het laat zien hoe nieuw dit vakgebied echt is. AuDHD kon pas officieel gediagnosticeerd worden vanaf 2013. Het onderzoek loopt nog steeds achter op de werkelijkheid die miljoenen mensen hun hele leven al kennen.

En de kosten van begeleiding? De meeste gespecialiseerde coachingprogramma's kosten twee- tot drieduizend euro voor zeven maanden. Dat is een enorm bedrag. Geld dat veel mensen — vooral in landen waar neurodivergente zorg al schaars is — simpelweg niet hebben. Mensen met AuDHD zijn er overal. De hulp en handvatten niet.

Met het brein meewerken, niet ertegen

Voordat ik begreep hoe AuDHD werkt, maakte ik fouten. Stille, goedgemeende, liefdevolle fouten.

Ik drong aan op oogcontact. Ik verwachtte snelle emotionele reacties. Ik wilde oplossingen voordat de ander eraan toe was. Ik onderbrak — niet uit achteloosheid, maar omdat ik zo geleerd had verbinding te maken. En iemand met AuDHD onderbreken kan de draad van een gedachte die diegene zorgvuldig bij elkaar houdt, doorbreken.

Dat leren was een les in bescheidenheid.

Wat niemand je vertelt is dat anders leren communiceren niet betekent dat je een ander mens wordt. Het is als het leren van een tweede taal. Je bent nog steeds jezelf — je denkt nog steeds in je moedertaal, je hebt nog steeds je instincten en je eigen blik op de wereld. Maar je leert dingen anders te zeggen. Anders te luisteren. Anders aanwezig te zijn.

Dingen die ik moest afleren:

Te veel praten. Soms was de beste steun die ik kon geven: de stilte niet opvullen.

Onderbreken. Mensen met AuDHD moeten vaak hun gedachtegang ononderbroken kunnen volgen. Erin breken — hoe zachtjes ook — kan echt desorienterend zijn.

Lange verhalen snel vertellen. Als iemand uitgebreid vertelt, met veel details, dan is dat geen afdwalen. Zo beleven ze de wereld. De details horen bij de betekenis. Leren om dat volledig te ontvangen zonder ongeduldig naar de conclusie te springen, was een van de belangrijkere dingen die ik moest oefenen.

Aannemen dat helpen = aanwezig zijn. Soms betekent helpen iemand met rust laten. Dat gaat tegen al mijn instincten in. Maar het is waar, en het is belangrijk.

Wat ik nu probeer te bieden is eenvoudiger: Ik ben er. Ik sta open om het anders te doen. Zeg me wat werkt, en ik probeer het.

Als de omgeving alles verandert

Er is iets dat me is opgevallen — iets stils, makkelijk te missen.

De mensen van wie ik hou met AuDHD openen zich anders afhankelijk van waar ze zijn. Tijdens een wandeling. Bij gedempt licht. Naast elkaar in plaats van tegenover elkaar. Iets met hun handen doen. Weg van schermen en lawaai en de druk van een formeel gesprek.

Er is onderzoek dat dit ondersteunt. Walk-and-talk coaching bestaat juist omdat stilzitten en oog-in-oog soms overweldigend is voor neurodivergente mensen. Buitenlucht, beweging en minder oogcontact scheppen een ander soort veiligheid. Ideeen komen anders. Woorden komen makkelijker.

Ik heb gemerkt dat met de tijd — en de juiste omgeving — er iets verschuift. Steeds vaker voelt de persoon van wie ik hou zich op z'n gemak genoeg om gewoon zichzelf te zijn. Dat is een geschenk dat niet in een keer komt. Het wordt opgebouwd, langzaam, door veel kleine momenten van ontvangen worden zonder oordeel.

Elke relatie met iemand met AuDHD vraagt tijd. Tijd om elkaar te leren kennen. Tijd om gemeenschappelijke grond te vinden. En tijd voor iets dat zowel prachtig als verwarrend kan zijn: ontmaskering.

Als iemand begint te ontmaskeren — stopt met de versie van zichzelf op te voeren die ze voor overleving hadden gebouwd — ontmoet je soms een ander persoon dan wie je dacht te kennen. Niet slechter. Niet minder. Gewoon meer. Eerlijker, complexer, meer zichzelf. Dat vraagt ook iets van jou. De bereidheid om hen te blijven ontmoeten, keer op keer, naarmate ze steeds meer worden wie ze werkelijk zijn.

Wat therapie geeft, en wat het niet kan

Therapie heeft de mensen van wie ik hou iets gegeven dat ik niet kon geven. Een veilige, consequente, professionele relatie waarin ze hun eigen patronen konden gaan doorzien. Woorden voor dingen die nooit eerder woorden hadden. Soms toestemming om te stoppen met zichzelf de schuld te geven van dingen die nooit hun schuld waren.

Maar therapie heeft ook grenzen. Het is een uur per week. Het volgt je niet naar dinsdagmiddag. Het helpt je niet om een overweldigende taak op te splitsen om drie uur 's middags als je brein offline is.

Hier vult coaching een andere behoefte — niet in plaats van therapie, maar ernaast. Onderzoek bevestigt dit: een gecombineerde aanpak van therapie, coaching en waar nodig medicatie biedt de beste ondersteuning voor volwassenen met AuDHD.

Coaching richt zich op het praktische en het nu. Het bouwt de externe structuren — de routines, de visuele systemen, de verantwoording — die AuDHD-breinen echt nodig hebben. Denk aan:

Externe geheugensystemen (agenda's, ingesproken memo's, visuele reminders)
Grote taken opdelen in heel kleine stappen om verlamming te voorkomen
Dagelijkse routines gebouwd rond vaste "ankermomenten"
Hulpmiddelen bij tijdsblindheid
Check-ins voor verantwoording
Zelfcompassie-oefeningen — want jarenlang worstelen in een wereld die niet voor jou gebouwd is, laat sporen na

Wat me het meest raakt is dat het bij niets hiervan gaat om de persoon te repareren. De beste coaching, het beste onderzoek, de beste advocacy in dit veld wijzen allemaal dezelfde kant op: werk met het brein. Niet ertegen. Niet ondanks. Ermee.

Wat ik nog steeds aan het leren ben

Ik wil eerlijk zijn: ik heb dit niet op een rijtje. Elke dag is nog steeds oefenen. Ik duw soms nog terwijl ik zou moeten wachten. Ik praat soms nog terwijl ik zou moeten luisteren. Ik heb soms nog een reminder nodig dat liefde er niet altijd uitziet zoals ik het geleerd heb.

Maar ik heb ook iets ontdekt dat ik niet had verwacht.

Leren houden van iemand met AuDHD heeft me geleerd een betere versie van mezelf te zijn. Geen ander mens. Gewoon geduldiger, nieuwsgieriger, beter luisterend.

Het heeft me geleerd dat steun niet one-size-fits-all is. Dat aanwezigheid er kan uitzien als stilte. Dat verbinding kan ontstaan naast elkaar tijdens een wandeling, niet tegenover elkaar aan tafel. Dat iemand volledig begrijpen niet het doel is — het doel is blijven proberen, blijven opdagen, de taal blijven leren.

En langzaam, in de tussenruimtes, begin je elkaar te vinden. Niet halverwege. Niet op jouw voorwaarden of die van hen. Ergens nieuw. Een plek die je samen hebt gemaakt.

Herken je dit — of je nu zelf AuDHD hebt of houdt van iemand die het heeft — ik hoor graag van je. Deel je ervaring. We leren van elkaar.

Met liefde, Elli

Verder lezen & bronnen

Boeken — Voor mensen met AuDHD

Unmasking Autism: Discovering the New Faces of Neurodiversity — Devon Price Een trans, autistische sociaal psycholoog over de verborgen kosten van masking en wat het betekent om eindelijk authentiek te leven. Een van de meest aanbevolen boeken in AuDHD-kringen.
AuDHD: Blooming Differently — Leanne Maskell (2025) Van de oprichter van 's werelds eerste AuDHD-coachingcertificering. Een praktische en bevestigende gids voor het navigeren van de autisme-ADHD-paradox.
Welcome to AuDHD: The Ultimate Guide to Thriving as an Autistic ADHD Adult — Megan Griffith (2025) Een uitgebreide, toegankelijke gids specifiek voor de AuDHD-ervaring.
The Autistic Burnout Workbook — Megan Anna Neff Een werkboek om autistische burnout te begrijpen en ervan te herstellen. Heel praktisch en warm.
The Neurodivergence Skills Workbook for Autism and ADHD — Jennifer Kemp Over zelfcompassie, authentiek leven en opkomen voor jezelf. Breed aanbevolen door coaches.
Explaining AuDHD — Khurram Sadiq (2025) Een deskundige gids over het samengaan van autisme en ADHD, voor zowel professionals als ervaringsdeskundigen.
The Neurodivergent Friendly Workbook of DBT Skills — Sonny Jane Wise Van een trans, meervoudig neurodivergente auteur. Past DBT-vaardigheden — mindfulness, stressbestendigheid, emotieregulatie — specifiek aan voor neurodivergente mensen.

Boeken — Voor partners, familie & naasten

ADHD 2.0: New Science and Essential Strategies for Thriving with Distraction — Edward Hallowell & John Ratey Het ADHD-brein als ander besturingssysteem, niet een kapot. Onmisbaar om te begrijpen hoe AuDHD-mensen tijd, aandacht en verbinding ervaren.
Attached — Amir Levine & Rachel Heller Hechtingsstijlen begrijpen is extra relevant bij AuDHD-relaties, waar de aantrekken-afstoten dynamiek veel voorkomt en vaak wordt misverstaan.
Women and Girls on the Autism Spectrum — Sarah Hendrickx Belangrijk voor het begrijpen van hoe autisme zich anders kan uiten — vooral bij mensen die laat gediagnosticeerd zijn of wier autisme er heel anders uitzag dan het stereotype.
Unmasking for Life: The Autistic Person's Guide to Connecting, Loving, and Living Authentically — Devon Price (2025) Vervolg op Unmasking Autism, met meer nadruk op relaties, liefde en authentieke verbinding.

Boeken — Onderzoek & klinische achtergrond

The Complete Guide to Asperger's Syndrome — Tony Attwood Een van de fundamentele klinische werken. Op sommige punten gedateerd, maar nog steeds breed gebruikt en gerespecteerd.
Behave: The Biology of Humans at Our Best and Worst — Robert Sapolsky Niet specifiek over AuDHD, maar diepgaand nuttig om te begrijpen hoe biologie, omgeving en neurologie menselijk gedrag vormen. Een favoriet van Elli.

Online bronnen & mensen om te volgen

Video