Σκέψεις για τα όρια, τα ερεθίσματα κι τη μάθηση να σταματάω
Μερικές φορές νιώθω σπασμένη.
Νιώθω σαν ο κόσμος να ετοιμάζεται να μ' επιτεθεί ξανά κι ξανά, κι πρέπει πάντα να είμαι σε ετοιμότητα.
Ένας από τους μεγαλύτερους αγώνες μου είναι τα όρια — ιδίως στη δουλειά. Δυσκολεύομαι να ξεχωρίσω τον επαγγελματικό ρόλο από τον οικογενειακό, ειδικά όταν αυτοί οι ρόλοι δεν ήταν ποτέ ξεκάθαρα χωρισμένοι εξαρχής. Προσπαθώ. Αλήθεια προσπαθώ. Και τα καταφέρνω. Αλλά είναι μια συνεχής εξάσκηση, όχι προορισμός.
Αυτό που μαθαίνω είναι τούτο:
Μπορώ να πάρω χρόνο.
Χρόνο να σταματήσω.
Χρόνο να σκεφτώ.
Χρόνο να καταλάβω τι πραγματικά νιώθω πριν αντιδράσω.
Τα ερεθίσματα συνεχίζουν να έρχονται. Μάλλον θα έρχονται πάντα. Η διαφορά τώρα είναι η επίγνωση. Όταν κάτι με πυροδοτεί, προσπαθώ να μην πιστέψω αμέσως την ιστορία που φτιάχνουν τα συναισθήματά μου. Γιατί τα συναισθήματα είναι δυνατά — αλλά δεν λένε πάντα την αλήθεια.
Υπάρχει το συναίσθημα.
Υπάρχει η εικόνα που φτιάχνει το συναίσθημα μέσα στο μυαλό μου.
Κι υπάρχει η πραγματικότητα.
Δεν είναι πάντα το ίδιο πράγμα.
Όταν κάποιος λέει κάτι που ξυπνάει μια παλιά πληγή, το νευρικό μου σύστημα αντιδρά σαν να βρίσκομαι σε μια κατάσταση του παρελθόντος — μια που δεν είχα επιλογή, δεν είχα φωνή, δεν είχα όρια. Σήμερα όμως έχω επιλογές. Κι ας μην το 'χει μάθει ακόμα εντελώς το σώμα μου.
Αντί λοιπόν να αντιδράσω αμέσως, εξασκούμαι να λέω (κάποιες φορές μόνο μέσα μου στην αρχή):
«Δεν είναι η ίδια κατάσταση.
Δεν είναι η ίδια απειλή.
Αυτό το συναίσθημα βγάζει νόημα — αλλά δεν είναι ολόκληρη η αλήθεια.»
Κι από 'κεί, προσπαθώ να γίνω περίεργη:
Τι ακριβώς με πυροδότησε;
Ποιο παλιό μοτίβο ξύπνησε;
Τι χρειαζόμουν εκείνη τη στιγμή;
Κι πιο σημαντικό: πώς θέλω να ανταποκριθώ τώρα, όχι τότε;
Εδώ αρχίζει η ισορροπία. Όχι καταπιέζοντας τα συναισθήματα, αλλά ακούγοντάς τα χωρίς να τα αφήνω να πάρουν τα ηνία.
Μια ψυχολογική σημείωση (ήπια, όχι κλινική)
Η έρευνα στην ψυχολογία του τραύματος κι τη νευροεπιστήμη δείχνει ότι όταν μεγαλώνουμε σε περιβάλλοντα όπου η αγάπη, η ασφάλεια ή η αίσθηση του ανήκειν ήταν υπό όρους, ο εγκέφαλός μας μαθαίνει να συνδέει τα αιτήματα, τις προσδοκίες ή την εξουσία με απειλή. Η αμυγδαλή (το σύστημα συναγερμού μας) αντιδρά πιο γρήγορα από τη λογική, ενώ ο προμετωπιαίος φλοιός — εκείνο το κομμάτι που μας βοηθά να σταματήσουμε κι να σκεφτούμε — χρειάζεται χρόνο κι ασφάλεια για να ενεργοποιηθεί.
Γι' αυτό το «απλά πες όχι» δεν είναι καθόλου απλό.
Κι γι' αυτό η παύση είναι ήδη μια δυνατή πράξη θεραπείας.
Τι αξίζει να εξερευνήσουμε
Αυτό είναι ταξίδι σε εξέλιξη, κι υπάρχουν τομείς που αξίζει να ψάξουμε κι να ξετυλίξουμε απαλά:
Πώς το νευρικό σύστημα μπερδεύει παρελθόν κι παρόν
Η διαφορά ανάμεσα σε ενοχή κι ευθύνη
Γιατί το να βάζεις όρια πονάει σωματικά σε κάποιους ανθρώπους
Πώς να εκπαιδεύσεις ξανά τον εγκέφαλο μέσα από επανάληψη, όχι πίεση
Πώς η συμπόνια — κι όχι η πειθαρχία — φτιάχνει μόνιμη αλλαγή
Μαθαίνω ότι η θεραπεία δεν σημαίνει να μην πυροδοτείσαι ποτέ.
Σημαίνει να ξέρεις τι να κάνεις όταν πυροδοτηθείς.
Κι σιγά σιγά — πολύ σιγά — να διδάσκεις στο σώμα σου ότι η ηρεμία επιτρέπεται.